LOF Kurtarma Uyuşmazlığı – Türk Yük Sahiplerinin Temsili
Geminin Karaya Oturması ve İkiye Ayrılması Sonrasında Yürütülen Süreç
Yusuf Gümüş Hukuk Bürosu, Türkiye’den Libya’ya seferi sırasında bir yük gemisinin karaya oturması ve akabinde ikiye ayrılması sonucu ortaya çıkan kapsamlı bir deniz kurtarma uyuşmazlığında Türk yük sahiplerini temsil etmiş ve hukuki danışmanlık sağlamıştır.
Uyuşmazlık, tadil edilmiş Lloyd’s Open Form (LOF) kapsamında gerçekleştirilen kurtarma hizmetlerinden kaynaklanmış; kurtarılan yükün değerinin belirlenmesi, 13. madde kapsamında kurtarma ücreti, kurtarma ve depolama teminatları ile depolama giderleri başta olmak üzere önemli hukuki ve ticari meseleleri içermiştir.
LOF kurtarma uyuşmazlıklarının uzmanlık gerektiren niteliği ve dosyanın Londra deniz tahkimine intikal etmiş olması nedeniyle büromuz, İngiliz deniz hukuku alanında uzman avukatlardan da destek almıştır. Bununla birlikte Yusuf Gümüş Hukuk Bürosu; dosyanın yürütülmesi, yük sahiplerinin hukuki pozisyonunun oluşturulması ve geliştirilmesi, delillerin ve dosya içeriğinin hazırlanıp değerlendirilmesi, tahkim süreci ve Türk yük sahipleri adına yürütülen sulh müzakerelerinde aktif rol üstlenmiştir.
Olayın Arka Planı
Gemiye İskenderun, Türkiye’de yaklaşık 4.134 MT nervürlü çelik çubuk ile beş adet dökme çimento yarı römorku yüklenmiş ve yükün Libya’nın Misurata Limanı’na taşınması planlanmıştır. Yükün yükleme tarihindeki toplam ticari fatura değeri yaklaşık 3,42 milyon ABD dolarıdır.
Gemi, sefer sırasında bir Yunan adasının yakınından geçerken karaya oturmuş ve sonrasında ikiye ayrılmıştır.
Kurtarma hizmetleri yaklaşık 25 gün sürmüştür. Zorlu kış, hava ve deniz koşullarına rağmen yükün önemli bir kısmı kurtarılmış; yaklaşık 3.717 MT çelik çubuk ile üç adet dökme çimento yarı römorku geri kazanılmıştır.
Kurtarma hizmetlerinin tamamlanmasının ardından yük sahipleri, escrow düzenlemeleri kapsamında kurtarma ve depolama teminatı sağlamıştır.
Uyuşmazlığın Esası
Temel uyuşmazlık konularından biri, kurtarılan yükün değerinin (salved value) belirlenmesiydi. Bu değer, 13. madde kapsamında hükmedilebilecek kurtarma ücretinin değerlendirilmesi bakımından merkezi öneme sahipti.
Kurtarıcıların ileri sürdüğü değer ile yük sahipleri adına ileri sürülen değer arasında önemli bir fark bulunmaktaydı. Tarafların hesaplamaları aynı esasa dayanmıyor ve ileri sürülen değerler arasında yaklaşık %40 oranında fark oluşuyordu.
Kurtarılan çelik yükünün değerlemesinde özellikle şu unsurların değerlendirilmesi gerekiyordu:
- çeliğin hasarsız piyasa değeri;
- 8 mm çelik çubuklar bakımından uygulanabilir fiyat primi;
- Yunanistan’dan Türkiye’ye taşıma giderleri;
- kumlama (sandblasting) ve diğer iyileştirme giderleri; ve
- çekme testleri ile korozyon incelemeleri dahil olmak üzere yükün fiziksel durumu.
Kurtarılan dökme çimento yarı römorkları bakımından ise hasarın kapsamı ve onarım giderleri nedeniyle yapılması gereken değer indirimleri ayrıca uyuşmazlık konusu olmuştur.
Büromuzun Rolü
Yusuf Gümüş Hukuk Bürosu, yük sahiplerinin hukuki ve ticari pozisyonunun oluşturulmasında ve talebin değerlendirilebilmesi, tahkimde ileri sürülebilmesi ve müzakere edilebilmesi için gerekli maddi ve belgesel temelin hazırlanmasında aktif rol üstlenmiştir.
Çalışmalarımız; kazanın ve kurtarma operasyonunun koşullarının incelenmesini, yük değerlemesine esas teşkil edecek delillerin hazırlanmasını, tarafların farklı kurtarılmış değer hesaplarının değerlendirilmesini ve dikkate alınabilecek indirim ve gider kalemlerinin analizini kapsamıştır.
Uyuşmazlık LOF çerçevesinde Londra deniz tahkimine intikal etmiştir. Tahkim süreci boyunca Türk yük sahiplerini temsil etmeye ve danışmanlık vermeye devam ederken, İngiliz deniz hukuku ve LOF tahkim uygulamasında uzmanlık gerektiren konularda İngiliz deniz hukuku avukatlarıyla koordineli olarak çalışılmıştır.
Tahkim devam ederken toplam kurtarılmış fonun (salved fund) ve kurtarma ücretinin miktarına ilişkin müzakerelerde de büromuz aktif şekilde yer almıştır.
Dosyada yalnızca yük değerleri değil; 13. madde kapsamındaki kurtarma ücretinin belirlenmesinde dikkate alınabilecek tehlikenin derecesi, kurtarma operasyonunun başarısı, kurtarıcıların beceri ve çabaları, operasyonun süresi ve koşulları, kullanılan ekipman, üstlenilen riskler ve kurtarıcıların yaptığı fiilî harcamalar gibi kriterler de değerlendirilmiştir.
Bir diğer önemli konu, LOF Clause 6 ve depolama giderleri olup, teminatın sağlanmasından önce doğan bazı depolama giderlerinin ayrı depolama masrafı olarak mı yoksa 13. madde talebiyle bağlantılı giderler kapsamında mı değerlendirilmesi gerektiği tartışılmıştır.
Sulh Stratejisi
Tarafların kurtarılan yükün değerine ilişkin değerlendirmeleri arasındaki önemli fark, başlangıçta sulhen çözümü güçleştirmiştir.
Bu çerçevede büromuz, yük sahiplerinin pozisyonunun güçlü ve zayıf yönleri ile uyuşmazlığın hearing aşamasına ve nihai LOF kararına taşınmasının doğurabileceği hukuki ve ticari riskleri birlikte değerlendirmiştir. Kurtarılan yükün değerine ilişkin deliller, karşılaşılan tehlikenin ağırlığı, alternatif yardım imkânları, kurtarıcıların harcamaları, Clause 6 kapsamındaki giderler ve ihtilaflı depolama ücretleri özellikle dikkate alınmıştır.
Yusuf Gümüş Hukuk Bürosu sulh müzakerelerine doğrudan katılmış ve mevcut seçeneklerin hukuki ve ticari sonuçları konusunda yük sahiplerine danışmanlık vermiştir. Delil durumu, muhtemel mali sorumluluk ve tahkimin daha ileri aşamalarına taşınmasının yaratacağı riskler birlikte değerlendirilerek müvekkile sulh yolunun tercih edilmesi tavsiye edilmiş ve karar süreci boyunca müvekkille yakın şekilde çalışılmıştır.
Sonuç
Uyuşmazlık LOF çerçevesinde Londra deniz tahkimine intikal etmiş; Yusuf Gümüş Hukuk Bürosu, İngiliz deniz hukuku alanında uzman avukatlarla koordinasyon içinde Türk yük sahiplerini temsil etmeye ve tahkim süreci boyunca hukuki danışmanlık sağlamaya devam etmiştir.
Büromuz, tahkim devam ederken yük sahiplerinin dosyasının hazırlanması ve geliştirilmesi ile taraflar arasındaki sulh müzakerelerinde aktif rolünü sürdürmüştür.
Kapsamlı müzakereler sonucunda ve müvekkile delil durumu, muhtemel mali sorumluluk ile tahkime devam edilmesinin hukuki ve ticari riskleri konusunda yapılan değerlendirmelerin ardından, taraflar dosya hearing aşamasına geçmeden önce sulhen anlaşmaya varmıştır.
Böylece uyuşmazlık, nihai duruşma (hearing) yapılmasına ve hakem kararına gerek kalmaksızın sonuçlandırılmıştır.
Bu dosya, LOF kurtarma uyuşmazlıklarında ayrıntılı maddi ve belgesel hazırlığın, uzman deniz hukuku bilgisinin ve etkin bir sulh stratejisinin birlikte yürütülmesinin önemini göstermektedir. Özellikle tarafların kurtarılmış fon değerlemeleri arasında önemli fark bulunduğu durumlarda, değerlemeyi destekleyen delillerin niteliği ve muhtemel 13. madde kararına ilişkin stratejik değerlendirme, müzakere yoluyla çözüme ulaşılmasında belirleyici olabilmektedir.
Yusuf Gümüş Hukuk Bürosu, dosyanın hazırlanmasından yük sahiplerinin pozisyonunun geliştirilmesine, Londra deniz tahkimi sürecinden uyuşmazlığın sulhen sonuçlanmasını sağlayan müzakerelere kadar sürecin tamamında Türk yük sahiplerini temsil etmiş; gerekli aşamalarda uzman İngiliz deniz hukuku avukatlarıyla iş birliği içinde çalışmıştır.